اسماء عبدالله نخستین زنی که در تاریخ سودان وزیر خارجه شد را بهتر بشناسیم

العربیه : خبر انتخاب اسماء محمد عبدالله، زن سودانی که برای نخستین بار در تاریخ این کشور به ریاست دستگاه دیپلماسی این کشور منصوب شد، طی ۲۴ ساعت از پرخواننده ترین خبرها در سودان و برخی کشورهای عربی بود. به دنبال توافق نیروهای سیاسی عمده سودان بر سر معرفی وزرای دولت انتقالی در این کشور، نیرو‌های جامعه مدنی موسوم به «نیروهای آزادی و تحول‌خواه» لیستی از وزرای پیشنهادی به عبدالله حمدوک، نخست‌وزیر سودان، معرفی کردند. در لیست این نیروها حداقل نام چهار زن به چشم می‌خورد البته حمدوک با به تاخیر انداختن زمان تشکیل کابینه به مدت تقریبا ۱۰ روز خواستار مشارکت بیشتر زنان سودانی در ساختار دولت جدید این کشور شد. در این لیست نام «اسماء محمد عبدالله»، دیپلمات سابق سودانی، که به سمت وزیر امور خارجه منصوب شد، بیشتر از دیگران برجسته شد.

اسماء محمد عبدالله كيست؟
سایت «النیلین» که به مسائل برجسته در سودان می‌پردازد، در باره تعیین این زن سودانی نوشت: اسماء محمد عبدالله در اواخر دهه چهل میلادی در یکی از محله‌های قدیمی خارطوم متولد شد او تحصیلات ابتدایی و سپس دانشگاه را در خرطوم تکمیل کرد و با حفظ ارزش‌های فرهنگی جامعه سودان و احترام به سنن و عادت‌های مردم این کشور وارد گوی سیاست شد به طوری که فعالیت سیاسی و دیپلماسی جزء لاینفک از زندگی او شد.

اسماء عبدالله نخستین زنی است که در رأس وزارت امور خارجه سودان قرار می‌گیرد. اسماء عبدالله دومین زن عرب است که به سمت وزیر خارجه منصوب می‌شود. پیش از وی، الناهه بنت حمدی ولد مکناس، برای نخستین بار در جهان عرب، در سال ۲۰۰۹ وزیر خارجه کشور موریتانی شد. موریتانی و سودان، هر دو در قاره آفریقا هستند.

هنگامی که اسماء در سال ۱۹۷۱ در رشته علوم سیاسی و دیپلماسی از دانشگاه فارغ التحصیل شد به وزارت خارجه سودان پیوست. کار برای اسماء در زمینه دیپلماتیک یک تابوشکنی بود بویژه برای زنان آن دوره جامعه سودان که هنوز از محدودیت‌های اجتماعی فراوانی رنج می‌بردند تا آنجا که برخی از خانواده‌های سنتگرا آن جامعه اجازه تحصیلات عالی را به زن نمی دادند. بنابرین فارغ التحصیل شدن و کار دیپلماسی انتخاب کردن در اولویت بندی خانواده‌ها نبود و انتخاب این روش از سوی اسماء در آن زمان شبیه یک ریسک و شاید یک ماجراجویی بزرگ بود.

در آن زمان تنها دو زن دیگر این ریسک را به جان خریدند و به رشته دیپلماسی و علوم سیاسی هم‌قطار اسماء عبدالله شدند یکی فاطمه البیلی و دیگری زینب عبدالکریم بود که مسیر ماجراجویی سیاسی را در پیش گرفتند.

این سه زن سودانی موفقیت‌های بسیار عالی کسب کردند اما مهمتر از همه دستاوردهای علمی، دیپلماسی و سیاسی، توانایی آنها برای در هم شکستن محدودیت‌های اجتماعی و اثبات قدرت زنان در پیشبرد کارهای دیپلماتیک بود.

اسماء در دهه ۱۹۸۰ در سفارت این کشور در نروژ خدمت می‌کرد و در دستگاه دیپلماسی کشورش درجه سفیر داشت. اما با قدرت‌گیری عمر البشیر که اندیشه اسلامگرایی اخوانی داشت، از وزارت خارجه اخراج شد. اما روزگار به گونه‌ای شد که اسماء در انقلابی که علیه البشیر آغاز شد شرکت کرد و زمانه به گونه‌ای چرخید که البشیر از قدرت برکنار و به زندان افکنده شد و اسماء محمد عبدالله به ریاست وزارت خارجه سودان رسید.

علاوه بر اسماء محمد عبدالله، انتصار الزین صغیرون، به سمت وزیر آموزش عالی، ولاء البوشی، به سمت وزیر امور جوانان و ورزش، و لینا الشیخ، به سمت وزیر توسعه اجتماعی، منصوب شدند.

گفتنی است که این نخستین دولت جدید سودان پس از سرنگونی نظام عمر البشیر است. در ۱۱ آوریل ۲۰۱۹، در بحبوحه تظاهرات گسترده خیابانی، فرماندهان بلندپایه ارتش سودان، عمر حسن البشیر، دیکتاتور این کشور، را عزل کردند. در پی عزل البشیر، با حضور فرماندهان برجسته ارتش، نهادی به نام شورای انتقالی نظامی تاسیس شد و حکومت موقت سودان را به عهده گرفت. اما فعالان سیاسی و مدنی که از دیکتاتوری و استبداد البشیر به ستوه آمده بودند، بر انتقال قدرت در سودان به یک حکومت غیرنظامی اصرار کردند. این فعالان در قالب گروهی به نام «نیرو‌های آزادی و تغییر» ساماندهی شدند.

در ماه‌های اخیر، میان این دو گروه کشمکش‌های زیادی اتفاق افتاد. تا اینکه نهایتا در روز شنبه، ۱۷ آگوست، دو جریان سیاسی عمده سودان، یعنی «شورای انتقالی نظامی» و «نیرو‌های آزادی و تغییر»، با حضور هئیت‌های بین المللی، توافقی به نام «سند قانون اساسی» امضا کردند که آغاز مرحله گذار به حکومت غیرنظامی را تسهیل می‌کند. مدت دوران گذار سه سال تعیین شده و دولت جدید قرار است اداره سودان در این مدت را برعهده بگیرد. اسماء عبدالله، از سوی نیرو‌های آزادی و تغییر به سمت وزیر خارجه معرفی شد. برخی گزارش‌های رسانه‌ای نیز حاکی از آن است که حمدوک، اسماء عبدالله را انتخاب کرده است.

عبدالله حمدوک که پیشتر به‌عنوان نخست وزیر دولت انتقالی سوگند یاد کرده بود، روز پنجشنبه ۵ سپتامبر ۲۰۱۹ اسامی وزرای کابینه این کشور را اعلام کرد.

بر اساس توافق ارتش و ائتلاف مخالفان در سودان بر سر تقسیم قدرت در این کشور آفریقایی، دولت انتقالی به مدت سه سال قدرت را در دست خواهد گرفت و بعد از آن انتخابات سراسری برای تعیین رئیس‌جمهور برگزار می‌شود.

حمدوک، امروز ضمن اعلام اسامی ۱۸ وزیر در کابینه جدید گفت که نام دو وزیر باقی مانده را بعدا معرفی خواهد کرد. در بین وزرای اعلام شده، اسما عبدالله به‌عنوان وزیر امور خارجه معرفی شد. از خانم اسما عبدالله نخستین زنی است که در سودان به این سمت می رسد. غیر از او دو وزیر زن دیگر نیز در کابینه جدید معرفی شده‌اند.

حمدوک در سخنانی تشکیل دولت را مرحله‌ای جدید در تاریخ سودان توصیف کرد و گفت: «شرایط برای صلح فراهم است و مهمترین اولویت دولت انتقالی توقف جنگ است.»

نخست وزیر همچنین ابراهیم البداوی، اقتصاددان سابق بانک جهانی را برای رهبری وزارت دارایی معرفی کرد. طبق گفته کارشناسان، بازنگری در اقتصاد بیمار سودان یکی از مهم‌ترین چالش‌های دولت انتقالی محسوب می‌شود.

عمرالبشیر پس از سه دهه حکومت در ۱۲ آوریل سال جاری پس از چهار ماه اعتراض سراسری مردم با فشار ارتش، از قدرت کنار رفت. رئیس جمهور سابق سودان هم اکنون در زندان کوبر خارطوم تحت بازداشت است و شنبه هفت سپتامبر چهارمین جلسه دادگاه وی برگزار می‌شود.

Share