اروپا هم از جمهوری اسلامی فاصله گرفت

کیهان لندن : سه کشور اروپایی امضا کننده پیمان هسته‌ای به جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که اگر رفتار خود را تغییر ندهد، آنها نیز از برجام خارج خواهند شد. این تصمیم پس از نشست پنج کشور باقیمانده در برجام در نیویورک در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد و دیدارهای دوجانبه حسن روحانی با آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا و امانوئل اکرون رئیس جمهور فرانسه اتخاذ شد.

در پایان نشست محمدجواد ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی با وزرای خارجه پنج کشور باقیمانده در برجام، فدریکا موگرینی مقام ارشد سیاست خارجی و امنیت اتحادیه اروپا که تا چند هفته دیگر این مقام را به وزیر خارجه اسپانیا جوزپ بورل واگذار خواهد کرد، گفت «حفظ برجام بطور فزاینده‌ای دشوار شده است». البته فدریکا موگرینی که از هواداران سرسخت پیمان هسته‌ای با جمهوری اسلامی است اضافه کرد که کشورهای اروپایی تمام تلاش خود را برای اینکه این پیمان نیمه‌جان به حیات خود ادامه دهد، انجام خواهند داد. فدریکا موگرینی که پس از این نشست با رسانه‌ها گفتگو می‌کرد از دیپلماسی به عنوان تنها راه پیش رو صحبت کرد.

هشدار اروپا

کشورهای اروپایی به جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند که در صورت ادامه سیاست کاهش تعهدات خود در برجام، راهی غیر از خروج از این معاهده برای آنها باقی نخواهد ماند. جمهوری اسلامی تا کنون سه تعهد خود در پیمان هسته‌ای را که در ژوییه سال ۲۰۱۵ امضا شد زیر پا گذاشته است: افزایش ذخیره اورانیوم غنی شده، افزایش غلظت غنی‌سازی اورانیوم، و راه‌‌اندازی سانتریفوژ یا چرخه‌های نسل جدید برای غنی‌سازی اورانیوم. جمهوری اسلامی اعلام کرده است که در ماه نوامبر، گام چهارم را نیز برخواهد داشت.

اگر این گام چهارم برداشته شود، کشورهای اروپایی اعلام داده‌اند که مسئله عدم پایبندی جمهوری اسلامی به برجام، یا مکانیسم موسوم به «ماشه» را فعال خواهند ساخت. بر پایه این مکانیسم، پرونده ایران به ساز و کار حل اختلاف که سه مرحله دارد ارجاع خواهد شد. اگر در فاصله ۳۰ روز در سه مرحله پیش‌بینی شده (نشست معاونان وزارت خارجه کشورهای عضو، نشست وزرای خارجه و هیات حکام) راه حلی پیدا نشود، پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی مجددا روی میز شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار خواهد گرفت و به صورت خودکار تحریم‌های بین‌المللی و قطعنامه‌های این نهاد فعال خواهند شد، و کشورهای چین و روسیه هم نخواهند توانست با استفاده از حق وتوی خود جلوی آن را بگیرند.

دیداری که صورت نگرفت

روزنامه گاردین چاپ لندن، به نقل از یک منبع که نام او را فاش نکرده، می‌نویسد «جمهوری اسلامی به کشورهای اروپایی عضو برجام گفته است این گام‌ها در صورتی که تحریم‌های نفتی برداشته شوند قابل بازگشت هستند، ولی اگر ساختن بمب هسته‌ای را بدانند، این مسیر دیگر غیرقابل بازگشت خواهد بود». تهدیدی که اروپا حاضر به پذیرفتن آن نیست. آنچه جمهوری اسلامی از اروپا برای باقی ماندن در برجام می‌خواهد نیز به گفته آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، «واقع‌بینانه» نیست. جمهوری اسلامی خواهان برداشته شدن تحریم‌های آمریکا برای نشستن بر سر میز مذاکره است. آمریکا به نوبه خود می‌گوید که این تحریم‌ها تنها در صورت موفقیت این مذاکرات برداشته خواهند شد.

الته در این رابطه نیز ادعاهای حسن روحانی با سخنان همتای آمریکایی‌اش دونالد ترامپ کاملا متفاوت هستند. دونالد ترامپ می‌گوید جمهوری اسلامی از او خواسته بود تحریم‌ها را لغو کند تا روحانی با او در نیویورک ملاقاتی داشته باشد. رئیس جمهور آمریکا می‌گوید که او بلافاصله این پیشنهاد را رد کرد. حسن روحانی ولی پس از ترک نیویورک و بازگشت به تهران ادعا کرده که آمریکا حاضر بود بلافاصله کلیه تحریم‌ها را بردارد تا با او مذاکره کند اما روحانی به این درخواست پاسخ منفی داده است «زیرا پایان این مذاکرات قابل پیش‌بینی نبوده است!» یا حسن روحانی نمی‌داند که اگر نتیجه مذاکره قبل از آغاز آن روشن باشد، دیگری دلیلی برای مذاکره وجود ندارد، یا اینکه این سخنان بی‌معنا را تنها برای مصرف داخلی و آنهم پس از بازگشت به تهران بیان کرده است.

نقطه عطف

تغییر موضع کشورهای اروپایی که امروز بیش از گذشته با آمریکا در رابطه با پرونده جمهوری اسلامی همراهی می‌کنند، نقطه عطفی در روابط اروپا با تهران است. حمله ۱۴سپتامبر به تاسیسات نفتی پادشاهی سعودی، که اینبار کشورهای اروپایی نیز به نقش داشتن جمهوری اسلامی در آن با بیانیه‌ای رسمی و پس از اعزام کارشناسان خود به این کشور، اذعان کردند، دلیل عمده این تغییر موضع است. بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا، در خاتمه دیدار با حسن روحانی در نیویورک، گفت «امروز دستیابی به توافق جدیدی با جمهوری اسلامی در دستور کار قرار دارد». امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه این توافق جدید را با احتیاج «به نظم دادن به برنامه موشکی» جمهوری اسلامی توجیه کرد. همان موشک‌هایی که به سمت تاسیسات نفتی پادشاهی شلیک شدند. البته بلافاصله سرداران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سخنگوی وزارت خارجه بار دیگر تکرار کردند که سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی و برنامه‌های موشکی آن قابل مذاکره نیستند.

جمهوری اسلامی هم به این نتیجه رسیده است که ماه عسل‌اش با کشورهای اروپایی رو به پایان است و چند قدمی بیشتر با انزوای کامل فاصله ندارد. این ناامیدی را می‌توان به خوبی در صحبت‌های اخیر علی خامنه‌ای در دیدار با نمایندگان مجلس خبرگان رهبری مشاهده کرد: «اروپایی‌ها در ظاهر به عنوان میانجی وارد می‌شوند و حرف‌های طولانی هم می‌زنند اما همه آنها پوچ است». او در ادامه افزود: «انگیزه‌های دشمنی اروپایی‌ها با جمهوری اسلامی تفاوت اصولی با دشمنی آمریکا ندارد». علی خامنه‌ای همچنین معتقد است «به هیچ وجه نباید به کشورهایی که پرچم دشمنی با نظام اسلامی را در دست گرفته‌اند، و در رأس آنها آمریکا و این چند کشور اروپایی، اعتماد شود زیرا آنها صریحا با ملت ایران دشمنی می‌کنند».

اقتصاد در سراشیب

علی خامنه‌ای می‌داند که آمریکا و کشورهای اروپایی، برخلاف گفته‌های ایشان نه «با ملت ایران» بلکه با «نظام اسلامی» مشکل دارند و این تمایز به وضوح در صحبت‌های رهبران اروپا و آمریکا دیده می‌شود. دونالد ترامپ در سخنرانی‌اش در مجمع عالی سازمان ملل متحد اعلام کرد «مردم ایران احتیاج به دولتی دارند که دنبال کاهش فقر و فساد باشد نه اینکه ثروتش را هزینه قتل مردم کشور خود و دیگر کشورها کند». رهبران جمهوری اسلامی، به گفته دونالد ترامپ، «باید دست از تهدید دیگر کشورها برداشته و مردم ایران و خواست های آنان را در اولویت قرار دهند». در همین رابطه است که دولت آمریکا محدودیت‌هایی را برای سفر و اقامت مقامات جمهوری اسلامی و وابستگان درجه یک آنها در نظر گرفته است.

در این میان، ادعای حسن روحانی که «رشد تولید ناخاص ایران، بدون نفت، در ماه‌های اخیر مجددا مثبت شده و تراز تجاری کشور همچنان مثبت است» حتا برای طرفداران نظام هم، از اصولگرا تا اصلاح‌طلب، دروغی بیش نیست. اقتصاد کشور بر خلاف ادعاهای دیگر رئیس جمهوری اسلامی مبنی بر «بازگشت اقتصاد به مسیر رشد و ثبات»، در سراشیب سقوط قرار دارد. سقوطی که با بازگشت تحریم‌های بین‌المللی در صورت ارجاع پرونده هسته‌ای به شورای امنیت سازمان ملل متحد، می‌تواند اقتصاد ایران را به ورشکستی کامل بکشاند.

Share