مهسا رازانی: جمهوری اسلامی، همسرم روح‌الله زم را از بغداد ربود

ایران وایر : همسر من «روح‌الله زم» جمعه عصر ۱۹مهر با پرواز «رویال جوردنین» از پاریس عازم بغداد شد. او توقف کوتاهی در امان پایتخت اردن داشت و بامداد شنبه ۲۰مهر وارد بغداد شد. ۲۴ ساعت نخست ورود به بغداد، ما خبری از او نداشتیم و ایشان به تماس‌های متعدد من پاسخ نداد تا بامداد روز یکشنبه ۲۱‌مهر که در تماس تلفنی یک‌دقیقه‌ای با لحن و ادبیاتی غیرمعمول خبر از سلامتی‌اش داد و دوباره از او بی‌خبر شدیم تا این‌که در رسانه‌های ایران خبر ربودن و بازداشت او منتشر شد.»

این بخشی از روایت خانم «مهسا رازانی» همسر روح‌الله زم، موسس و مدیرمسوول کانال تلگرامی پرمخاطب آمد‌نیوز/صدای مردم در گفتگوی اختصاصی با ایران‌وایر است. خبر ربوده شدن و بازداشت روح‌الله زم به دست ماموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران روز دوشنبه ۲۲مهر۱۳۹۸ در رسانه‌های داخلی ایران منتشر شد. خبری که با استقبال غیرمعمول مقامات ایران مواجه شد و از آن همچون پیروزی بزرگ دستگاه اطلاعاتی سپاه پاسداران تقدیر شد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه‌ای که ظهر روز دوشنبه ۲۲مهر منتشر کرد، مدعی شد بازداشت روح‌الله زم نتیجه یک «عملیات اطلاعاتی هوشمندانه» و شکست دادن «سرویس‌های اطلاعاتی دشمن» بوده است. به ادعای اطلاعات سپاه، روح‌الله زم با «عملیات حرفه‌ای، هوشمندانه و چندوجهی با به‌کارگیری روش‌های نوین اطلاعاتی و شگردهای ابتکاری» به داخل کشور هدایت و بازداشت شده است.

به گفته یکی از دوستان روح‌الله زم، نه عملیات پیچیده‌ای در کار بوده است و نه روح‌الله زم اگرچه همه به‌سادگی‌ او را می‌شناسند در این حد ساده‌دل بود که با پای خودش به ایران برود: «دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی در بیشتر کشورهای همسایه حضور اطلاعاتی دارند و ربودن مخالفان سیاسی و یا قتل آن‌ها خارج از کشور هم از سوی این ماموران بارها در گذشته اتفاق افتاده است و بدیهی است که روح‌الله را هم به همین روش معمول غافلگیر کرده و ربوده‌اند.»

در فیلم کوتاهی که روز دوشنبه تلویزیون ایران از روح‌الله زم پخش کرد، او از کارهایش ابراز پشیمانی می‌کند و می‌گوید نباید به دولت‌ها اعتماد کرد. سخنانی که گویی تاییدی بود بر ادعای اطلاعات سپاه که آن‌ها توانسته‌اند از «چندلایه حفاظتی روح‌الله زم» عبور کرده و او را دستگیر کنند: «هیچ لایه حفاظتی در کار نبود. روح‌الله نه پولی برای استخدام محافظ داشت و نه پلیس فرانسه چنین خدماتی به پناهنده‌ها ارائه می‌دهد هرچقدر هم در خطر باشند.»

مهسا رازانی، همسر روح‌الله زم می‌گوید همسرش تا روز پنج‌شنبه ۱۸مهر با او و فرزندانش بوده است و پس از بازگشت آن‌ها به شهر محل سکونتشان، آقای زم در پاریس می‌ماند تا طبق برنامه‌ریزی قبلی به عراق سفر کند: «همسرم جمعه ۱۹مهر ساعت ۴:۲۵ از فرودگاه شارل دوگل پاریس عازم امان شد. من تا لحظه‌ای که پرواز ایشان از پاریس بلند شد با ایشان در تماس بودم. ایشان ساعت ۱۰:۳۴ دقیقه شب هم از قسمت ترانزیت فرودگاه امان سلفی از خودش برایم فرستاد. ساعت ۱۱:۲۰ دقیقه شب هم پروازشان به بغداد بلند شد و ۵۰ دقیقه پس از نیمه‌شب یعنی ۱۰ دقیقه پیش از یک بامداد شنبه ۲۰ مهر هم پرواز ایشان در بغداد به زمین نشسته است.»

زم بامداد روز شنبه به بغداد می‌رسد و بر اساس اطلاعات، بلیتی که خریده است قرار بوده است روز پنج‌شنبه ۲۵مهر۱۳۹۸ یعنی تنها پس از ۵ روز اقامت در عراق از همان مسیر به پارس برگردد. روح‌الله زم با چه هدفی در ایام اربعین به عراق سفر کرد. خانم رازانی می‌گوید نمی‌داند همسرش چرا به عراق سفر کرده است اما دوست آقای زم می‌گوید یکی از همکاران آمدنیوز که یا آگاهانه و احتمالا از سر ناچاری با نیروهای امنیتی همکاری می‌کند و یا ناخواسته و ناآگاهانه در دامی اطلاعاتی افتاده است، روح‌الله زم را ترغیب می‌کند که به دیدار آیت‌الله سیستانی در عراق برود: «به روح‌الله گفته بود همه هماهنگی‌ها انجام شده است و آیت‌الله قبول کرده است با تو دیدار کند و احتمالا می‌توانی با او گفتگو هم بکنی و این اعتبار زیادی برای تو درست خواهد کرد.» وقتی از همسر آقای زم درباره درستی این گمانه می‌پرسم می‌گوید مایل نیست پاسخی به این پرسش بدهد.

«جرج مالبرنو»، روزنامه‌نگار فیگارو در گزارشی درباره ربوده شدن روح‌الله زم نوشته است زن جوانی برای متقاعد کردن روح‌الله زم برای رفتن به این سفر احتمالا به پاریس آمده است. خانم رازانی می‌گوید او ندیده است کسی در پاریس با همسرش دیدار داشته باشد. مشخص نیست گمانه‌زنی فیگارو مبتنی بر چه داده‌هایی است اما دوست آقای زم می‌گوید همکار آمدنیوز که در ترغیب آقای زم برای سفر به عراق نقش داشته است ساکن فرانسه نیست و بعید است ترغیب آقای زم برای چنین سفری با فرستادن یک مامور امنیتی ممکن شده باشد.

همسر آقای زم می‌گوید تا ۲۴ ساعت پس از رسیدن همسرش به بغداد خبری از او نداشته است و برخلاف معمول تمام تلاش‌هایش هم برای تماس با او بی‌پاسخ مانده است: «من ۲۴ ساعت از همسرم بی‌خبر بودم. پیام‌های زیادی به ایشان فرستادم اما نتوانستم با ایشان صحبت کنم. بامداد یکشنبه ۲۱مهر، ایشان با شماره فرانسه‌اش به من زنگ زد. لحن و شیوه صحبت کردنش و الفاظی که به کار می‌برد مثل همیشه نبود. من البته آن زمان متوجه نشدم، اصلا قدرت تشخیصم را از دست داده بودم. گفت خوبم و نگران نباش و حتما فردا یک خط می‌گیرم که اینترنت داشته باشد و من بتوانم با شما تصویری تماس بگیرم. کل تماس یک دقیقه بیشتر طول نکشید و گفت باید برود.»

روح‌الله زم، دیگر با همسرش تماسی نمی‌گیرد و خانم رازانی نزدیک به ۳۶ ساعت بعد خبر بازداشت او را از رسانه‌ها می‌شنود. «همسر من را از عراق ربوده‌اند و اکنون از دولت فرانسه که ما به آنجا پناه آورده‌ایم می‌خواهم کمکم کند. باید از دولت عراق خواسته شود توضیح دهد همسر من را چگونه ربوده‌اند. این حق من است که بدانم همسر من کجاست.»

در گزارش فیگارو درباره اقدامات دولت فرانسه در مورد پرونده ربایش روح‌الله زم چیزی نیامده است اما تایید شده است که به نقل از وزارت کشور فرانسه تاکید شده که آقای زم در آن کشور پناهنده بوده و تحت حمایت پلیس. از خانم رازانی می‌پرسم درباره این پرونده با پلیس فرانسه تماس داشته‌اند؟ خانم رازانی اما مایل نیست به این پرسش پاسخ بدهد.

روح‌الله‌ زم و مهسا رازانی، دو دختر ۵ و ۱۶ ساله دارند. دختر ۱۶ ساله او می‌داند پدرش در بازداشت مقامات امنیتی ایران است و امیدوار است زودتر آزاد شود: «دختر کوچکم نمی‌داند چه اتفاقی افتاده است و ما خبر بازداشت پدرش را به او نداده‌ایم. سراغ پدرش را می‌گیرد و منتظر است زود برگردد. دختر بزرگم هم می‌گوید چرا دولت فرانسه کاری برای بازگرداندن پدرم نمی‌کند. من نمی‌دانم چه جوابی به او بدهم. چه جوابی به بچه‌هایم بدهم؟»

روز دوشنبه از تلویزیون ایران، تصاویر آقای زم با چشمان بسته و بخش‌هایی از «اعترافات» تصویری او پخش شد. اعترافاتی که مشخص نیست تحت چه شرایطی از آقای زم اخذ شده است و پس از افشاگری متهمان ترورهای دانشمندان هسته‌ای در مورد شیوه‌های اخذ اعتراف تلویزیونی، مشخص نیست اعترافات روح‌الله زم تا چه اندازه برای مخاطبان تلویزیون باورپذیر است.

در پرونده‌های سیاسی که مقامات ایرانی از آن با عنوان پرونده‌های امنیتی نام می‌برند چندان دفاعیات وکلا جدی گرفته نمی‌شود و دسترسی آنان به محتوای پرونده‌ها هم بسیار محدود است. خانم رازانی به پرسش از توقع یا درخواستش از دولت ایران در مورد ربودن و بازداشت همسرش پاسخ نمی‌دهد و تنها می‌گوید فعلا قصدی برای گرفتن وکیل ندارد اما از دولت فرانسه انتظار کمک دارد: «من تنها از دولت فرانسه می‌خواهم پیگیر وضعیت همسرم باشند تا پدر بچه‌هایم پیدا و آزاد شود.»

فیگارو: زم در سفر عراق بازداشت شد و فرانسه از سفرش ممانعت نکرد

روزنامه فیگارو، چاپ پاریس، با ارائه جزئیاتی از چگونگی دستگیری روح‌الله زم، مدیر کانال تلگرامی «آمدنیوز»، به نقل از منابع خود نوشت که زم در سفر به عراق دستگیر شده و سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه با جلوگیری نکردن از این سفر، کار دستگیری او را تسهیل کرده‌اند.

این روزنامه در شماره سه‌شنبه ۲۳ مهرماه خود در مطلبی با عنوان «جاسوسی: چگونه ایران یک مخالف ساکن فرانسه را بازداشت کرد»، ماجرای بازداشت روح‌الله زم را درخور یک «رمان جاسوسی» دانسته است.

به نوشته فیگارو، نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران کار خود را با فرستادن یک زن جوان به پاریس آغاز کردند.

این زن جوان، روح‌الله زم را قانع کرد که برای دیدار با آیت‌الله علی سیستانی، رهبر شیعیان عراق و رقیب بزرگ شماره یک آیت‌الله خامنه‌ای، به عراق سفر کند.

فیگارو می‌نویسد که احتمالاً در شهر مذهبی نجف بوده که این مخالف جمهوری اسلامی توسط نیروهای سپاه پاسداران بازداشت شده و از آنجا به ایران منتقل شده است. نیروهای اطلاعاتی سپاه پاسداران از طریق تلفن همراه و لپ‌تاپ روح‌الله زم، او را شناسایی کرده بودند.

گزارشگر فیگارو با تأکید بر اینکه دستگیری زم «خنثی‌سازی عادی یک دشمن» نیست، ادامه می‌دهد: «این موضوع جنبه‌های سیاسی دارد. به طور رسمی، سپاه پاسداران روح‌الله زم را متهم کرده که از سوی سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه “هدایت” می‌شد. واضح است که این پسر یک روحانی نزدیک به اصلاح‌طلبان با سرویس‌های اطلاعاتی فرانسوی علیه کشورش همکاری می‌کرد».

فیگارو به نقل از وزارت کشور فرانسه اضافه می‌کند که «این پناهنده سیاسی از حفاظت پلیس برخوردار بود».

همچنین وزارت کشور فرانسه در گفت‌وگو با این روزنامه، سفر روح‌الله زم به عراق را تأیید کرده‌ است.

گرچه فیگارو اولین رسانه‌ای است که فرضیه دستگیری روح‌الله زم در جریان سفر او به عراق را با تکیه بر منابع خود در وزارت کشور فرانسه مطرح می‌کند ولی این فرضیه پیشتر توسط برخی فعالان سیاسی و رسانه‌ای در فضای مجازی مطرح شده بود.

از جمله علی جوانمردی، فعال رسانه‌ای، ساعاتی پس از اعلام خبر دستگیری آقای زم، این فرضیه را مطرح کرد که او توسط زنی از همکاران آمدنیوز که به گفته آقای جوانمردی «نفوذی» دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی بوده، برای سفر به عراق مجاب شده است.

آقای جوانمردی بدون اشاره به منابع خود در این زمینه گفته بود که این زن به دلایلی «تأثیر زیادی» بر روح‌الله زم داشته و مورد اعتماد کامل او بوده است.

در این فرضیه موضوع وعده ملاقات روح‌الله زم با آیت‌الله سیستانی در نجف و احتمال کمک مالی این روحانی با نفوذ شیعه به او نیز مطرح شده است.

آقای جوانمردی البته باز هم بدون اشاره به منابع خود یادآور شده بود که پلیس فرانسه در مورد خطر سفر روح‌الله زم به عراق به او هشدار داده است.

منابع ایرانی هنوز در مورد نحوه بازداشت آقای زم توضیحی نداده‌اند و بیانیه روز دوشنبه سپاه پاسداران زمینه هم تنها به «عملیات حرفه‌ای، هوشمندانه و پیچیده» برای «هدایت روح‌الله زم به داخل کشور و بازداشت او» اشاره می‌کند.

در این بیانیه جزئیاتی درباره محل دستگیری و چگونگی بازداشت او اعلام نشده است.

به فاصله چند ساعت از اعلام خبر بازداشت روح‌الله زم، ویدئوی کوتاهی در برنامه ۲۰:۳۰ تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شد که در آن مدیر سابق کانال «آمدنیوز» گفت اعتمادش به کشور فرانسه که قرار بوده از او محافظت کند، اشتباه بوده است.

«عدم ممانعت فرانسه از رفتن زم به عراق»

روزنامه «فیگارو» در ادامه گزارش خود می‌نویسد: «در حقیقت، فرانسه توانست با مانع نشدن از رفتن او [زم] به نجف که از سوی آن زن وعده داده شده بود، بازداشت وی از سوی نیروهای سپاه پاسداران را تسهیل کند».

این روزنامه به نقل از یکی از منابع خود، دلیل این اقدام فرانسه را «آزادی دو فرانسوی زندانی در ایران از ماه ژوئن تاکنون» دانست؛ پرونده‌ای که دست الیزه را که توانسته نقش میانجی برای کاهش تنش میان آمریکا و ایران ایفا کند، بسته است.

به نوشته فیگارو، علاوه بر فریبا عادل‌خواه، پژوهشگر ایرانی-فرانسوی، نیروهای سپاه پاسداران رولان مارشال، دوست فرانسوی و دانشگاهی او را نیز بازداشت کرده‌اند.

فیگارو می‌نویسد که عادل‌خواه در یک بازداشتگاه سپاه پاسداران به سر می‌برد و فرانسه به او دسترسی کنسولی ندارد. اما یکی از نزدیکان او به فیگارو گفته که آقای مارشال به یک زندان عادی منقل شده و توانسته با دیپلمات‌های فرانسوی در تهران ملاقات کند.

فیگارو همچنین به نقل از یکی از منابع خود که به روابط فرانسه و ایران آشناست، می‌نویسد: «بازداشت آقای زم که همراه با درصدی از همکاری سرویس‌های اطلاعاتی فرانسه است، می‌تواند مذاکرات درباره آزادی فریبا عادل‌خواه و دوستش را به جریان بیاندازد».

فیگارو اضافه می‌کند که قبل از آن، تهران ممکن است از فرانسه بخواهد که تصمیم استرداد یک مهندس ایرانی بازداشت‌شده به آمریکا را لغو کند.

فیگارو پیشتر نیز به مناسبت یکصدمین روز بازداشت فریبا عادلخواه نوشته بود که یکی از دلایل محتمل در بازداشت فریبا عادلخواه، این است که مقام‌های جمهوری اسلامی قصد دارند او را با یک ایرانی زندانی در فرانسه مبادله کنند.

جلال روح‌الله‌‌نژاد حدود هشت ماه پیش در فرانسه بازداشت شد و اتهام او نقض تحریم‌های آمریکا علیه تهران است. دستگاه قضایی فرانسه با درخواست آمریکا برای استرداد او به واشینگتن موافقت کرده است.

فیگارو همچنین در بخش دیگری از گزارش خود درباره بازداشت روح‌الله زم با دو نفر از نزدیکان او گفت‌وگو کرده است. یکی از آنها که نامش ذکر نشده است، گفته‌ که «بازداشت او [زم] یک شیوه معمول سرویس‌های اطلاعاتی ایران است». دیگری هم گفته: «من مطمئن بودم که مقامات ایرانی روزی او را خواهند گرفت».

Share