نشنال اینترست: او می‌تواند زمامدار بعدی ایران باشد (شاید هم شاه؟!)

ایلان برمان تحلیلگر سیاسی و معاون ارشد شورای سیاست خارجی آمریکا در ماه مه ۲۰۱۹ گزارشی در نشنال اینترست منتشر که ترجمه آن نیز در کیهان لندن منتشر شد. حالا از قرار معلوم نشنال اینترست در حال تهیه گزارش‌هایی درباره نقطه‌نظرها و ایده‌ها و آرمان‌های درون اپوزیسیون ایرانی جمهوری اسلامی است و تحلیل ایلان برمان را به عنوان نخستین گزارش در این زمینه با یک تیتر تازه بازنشر کرده است.

همزمان کیهان لندن نیز آن را با جمله‌ای که به آن افزوده شده بازنشر می‌کند: چشم‌انداز رضا پهلوی مبارزه بدون خشونت با رژیم مذهبی ایران است.

آمریکا در چند هفته اخیر فشارها بر جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده و تحریم‎ها را شدیدتر کرده است. اینهمه بخشی از فشار حداکثری برای مقابله با اقدامات خرابکارانه‌ی حکومت ایران در منطقه است.

ایالات متحده با افزودن افراد و نهادهای مختلف به لیست سیاه و همچنین افزایش تحریم‎های نفتی و عدم تمدید معافیت‎ها برای خریداران نفت ایران این پیام را به آنها داده که یا باید قید تجارت با ایران را بزنند یا منتظر عواقب آن باشند.

اما پایان کار چیست؟ دونالد ترامپ مدام تکرار می‎کند که پشت میز مذاکره می‎نشیند و آماده گفتگو و امضای یک توافق جدید با آیت‎الله‎ها بجای برجام است اما این اتفاقات زمانی روی خواهد داد که آیت‎الله‎ها نیز موافق باشند تحت فشار اقتصادی و سیاسی پشت میز مذاکره بنشینند.

فشارهای آمریکا می‌تواند نتیجه دیگری را هم در پی داشته باشد و آن سرنگونی رژیم ایران است. این رویداد پرسش مهمی را قابل طرح می‎کند که اگر آمریکا موفق به تغییر بنیادی در ایران شود پس از آن چه اتفاقی خواهد افتاد؟

نشنال اینترست در ادامه به نقش برجسته شاهزاده رضا پهلوی اشاره می‎کند و با اشاره به اینکه او شاخص‎ترین رهبر اپوزیسیون سکولاردموکرات ضد جمهوری اسلامی است اشاره می‌کند که که وی چند سال بیشتر با تاج و تخت فاصله نداشت که در سال ۱۹۷۹ در ایران انقلاب شد و او و خانواده‎اش کشور را ترک کردند.

حالا در حدود نیم قرن گذشته و شاهزاده ایرانی از قدرت خود در تبعید استفاده می‌کند تا آشکار و صریح مخالفت خود را علیه حکومت روحانیون در ایران نشان دهد و بتواند راهی برای بازگشت به سرزمین مادری پیدا کند.

امروز رضا پهلوی در میان گروه‎های مختلف ایرانیان مهاجر از محبوبیت برخوردار است و همچنین پس از اعتراضاتی که از سال ۲۰۱۷ در ایران آغاز شد معترضان در خیابان‌ها در حمایت از خاندان وی شعار سر می‎دهند و نام او را صدا می‎کنند. در این میان اگرچه سیاست‌گذاران و کارشناسان آمریکایی او را می‎شناسند اما کمتر به یکدیگر رجوع کرده و آمریکاییان با دیدگاه‌های وی چندان آشنا نیستند. از همین رو رضا پهلوی و حامیان او در تلاش‌اند این وضعیت را تغییر دهند.

افزایش تنش‎ها در روابط ایران و آمریکا سرفصلی برای تلاش مضاعف رضا پهلوی برای تشریح دیدگاه‎های مختلف فکری خود درباره‎ی آینده و جایگاه ایران شده است. او با سیاستمداران و گروه‎های مختلف به ملاقات پرداخته و در چارچوب جلساتی که در اتاق‎های فکر برگزار شده به سخنرانی و شفاف‎ ساختن مسائل مربوط به ایران پرداخته است.

شاهزاده پهلوی معتقد است آمریکا دو گزینه دارد: حفظ وضعیت موجود که در خوش‌بینانه‎ترین حالت فشارها به تغییر رفتار در حکومت فعلی ایران منجر می‎شود و یا اینکه بدون هیچ ابهامی فشارها را با حمایت از مردم برای تغییر رژیم ایران وارد کند.

رضا پهلوی معتقد است مسیری که آمریکا انتخاب می‎کند بر چند مسئله تاثیرگذار خواهد بود از جمله پرونده اتمی و موقعیت ایران در خاورمیانه. در این میان مطالبات مردم ایران بسیار مهم است. به اعتقاد وی مطالبات مردم پس از جنبش سبز در سال ۲۰۰۹ بسیار تغییر کرده است.

در آن جنبش، میرحسین موسوی و مهدی کروبی با سابقه انقلابی که داشتند اپوزیسیون داخل حکومت بودند و در پی اصلاح نظام اما اکنون ایرانی‎ها بطور گسترده به دنبال تغییرات بنیادی در حکومت هستند و این خواسته را در اعتراضات اخیر ضد رژیم بطور شفاف بیان کرده‌اند.

رضا پهلوی یادآوری می‌کند که آمریکا در مبارزه علیه رژیم ایران تنهاست. اروپا برای ایستادن در مقابل آیت‎الله‎ها از یکسو بسیار ضعیف‎ و ترسو است و از سوی دیگر نگاه تجاری دارد و روسیه هم شریک استراتژیک جمهوری اسلامی است. اما او معتقد است آمریکا مردم ایران را در کنار خود دارد. آنها فشار و سختی تحریم‎ها را زمانی تحمل می‎کنند که متوجه شوند آمریکا یک استراتژی بلندمدت برای حمایت از خواست‌های آنها و تغییرات بنیادی و اساسی در ایران دارد.

رضا پهلوی معتقد است بزرگترین چالش برای اپوزیسیون ایران، ترس مردم از نداشتن آلترناتیو است. برای حل این موضوع اپوزیسیون باید نقشه‌‏ی راهی برای انتقال قدرت سیاسی در دست داشته و یک نهاد برای پیش‎بینی مشکلات آینده ایران پس از انتقال قدرت همراه با پیشنهاد و برنامه برای رفع آن مشکلات داشته باشد که به نظر می‎رسد «پروژه ققنوس ایران» با همین هدف توسط رضا پهلوی و حامیان او پایه‌گذاری شده است. درواقع این پروژه برای آماده کردن اپوزیسیون در ایران پس از رفتن رژیم ایران تاسیس شده است.

رضا پهلوی همچنین معتقد است بدنه ارتش و سپاه از وضعیت موجود راضی نیستند و می‎توانند در تغییر رژیم همکاری کنند. اما این در شرایطی ممکن است که یک «استراتژی خروج» شفاف به آنها داده شود که بدانند دقیقاً قرار است چکار کنند و همچنین برخی منافع آنها در رژیم بعدی حفظ شود.

برای عملی شدن این هدف رضا پهلوی مطرح می‎کند که آمریکا باید تمرکز خود را روی اهداف مشخصی از جمله مصادره اموال مسئولان جمهوری اسلامی و ممنوعیت سفر مقام‎های حکومتی بگذارد. وی استدلال می‎کند اگر آمریکا این کار را انجام دهد، درواقع پیام می‌دهد که متوجه شده «آدم‌های بد» در این نظام چه کسانی هستند و مسیری را برای منتقدان درون رژیم باز می‎کند و همزمان سبب اختلاف میان مقام‎ها و نهادهای نظام از جمله سپاه پاسداران می‌شود.

معضل دیگر در مورد ایران، پرونده هسته‎ای است. اگرچه رضا پهلوی هنوز در مورد رویکرد حکومت آینده ایران برای قدرت هسته‎ای شدن اظهار نظر نکرده اما گفته در کوتاه‌مدت چنین سرمایه‌گذاری‎هایی بسیار ابلهانه است و سبب اتلاف منابع خواهد شد. منابع کشور باید برای نیازهای اصلی ایران در بخش عمرانی و توسعه و بهبود وضعیت اقتصادی صرف ‎شود که شدیداً به آنها نیاز دارد.

او اساساً معتقد به مبارزه مدنی برای مقابله با رژیم ایران است و به شدت مبارزه مسلحانه از سوی مردم عادی در برابر نظام را رد می‎کند. رضا پهلوی معتقد است برای رسیدن به هدف باید از ابزار مبارزات بدون خشونت و کنترل شده بهره برد و با این روش رهبری جدید کشور را به قدرت رساند. او به عنوان شاهزاده خود را یک وکیل صادق و چهره‌ای معتبر می‌بیند که می‎تواند مسئولیتی را که اکنون برعهده اوست، به نهادهای پس از فروپاشی حکومت مذهبی واگذار کند. برخی احساس می‌کنند که اگر در آینده از او خواسته شود نقشی در حکومت بر عهده بگیرد، احتمالا چندان از این ایده بدش نخواهد آمد.

در حال حاضر همه اینها حدس و گمان است و پیام رضا پهلوی نیز به آمریکا این است که باید دیدگاه‌اش را در مورد ایران از اساس تغییر دهد. به عقیده‌ی رضا پهلوی، آمریکا باید در این مورد جدی باشد و اگر چنین جدیتی علنی شود او اطمینان دارد که ایالات متحده در «خیابان»های ایران به اندازه کافی دوست و متحد پیدا خواهد کرد.

*منبع: نشنال اینترست
*نویسنده: ایلان برمان
*ترجمه و تنظیم از کیهان لندن

Share